اگر نتوانیم مسائل محیطزیست را درست روایت کنیم، رسالت خود را انجام ندادهایم
اگر نتوانیم مسائل محیطزیست را درست روایت کنیم، رسالت خود را انجام ندادهایم
روابطعمومیها باید از نقش سنتی اطلاعرسانی عبور کنند و به روایتگری، تحلیل و فرهنگسازی در حوزه محیطزیست بپردازند.
آذربایجان شرقی /شهریارپرس – مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجان شرقی با تأکید بر اینکه روابطعمومی در عصر دیجیتال تنها منتشرکننده خبر نیست، گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به روایت دقیق، شفاف و اعتمادساز از مسائل محیطزیست نیاز داریم و اگر نتوانیم این مسائل را بهدرستی روایت کنیم، رسالت خود را به درستی انجام ندادهایم.
محمدحسین حسنزاده روز چهارشنبه ۲۴ تیر، در کارگاه آموزشی روابطعمومیهای سازمان حفاظت محیطزیست که در تبریز برگزار شد، بیان کرد: در عصر انفجار اطلاعات، مهمترین سرمایه روابطعمومیها اعتماد عمومی است. روابطعمومیها باید از نقش سنتی اطلاعرسانی عبور کنند و به روایتگری، تحلیل و فرهنگسازی در حوزه محیطزیست بپردازند.
وی اظهار کرد: امروز هر دادهای میتواند دریچهای برای شناخت بهتر طبیعت باشد، به شرط آنکه بتوانیم آن را بهدرستی بخوانیم، تحلیل کنیم و برای جامعه روایت کنیم. این نشست نیز فرصتی است تا درباره آینده ارتباطات، محیطزیست و مسئولیت روابطعمومیها در این حوزه گفتوگو کنیم.
وی با اشاره به تغییرات گسترده در فضای ارتباطات، گفت: در گذشته روابطعمومیها تلاش میکردند صدای خود را به گوش مخاطبان برسانند، اما امروز شرایط کاملاً متفاوت شده است. اکنون با انبوهی از اطلاعات مواجه هستیم و در چنین شرایطی، آنچه کمیاب شده، «اعتماد» است. بزرگترین تغییر عصر دیجیتال نیز همین اعتمادپذیری است و روابطعمومیها باید برای حفظ و تقویت آن برنامهریزی کنند.
حسنزاده ادامه داد: روابطعمومی در دنیای امروز دیگر صرفاً منتشرکننده خبر نیست، بلکه باید تحلیلگر، روایتگر و سازنده اعتماد عمومی باشد. این مسئولیت در حوزه محیطزیست اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا سخن گفتن از محیطزیست، سخن گفتن از سلامت مردم، منابع آب، تنوع زیستی، امنیت غذایی و آینده نسلهای بعدی است. امروز بیش از هر زمان دیگری به روایتهای دقیق، مستند و قابل اعتماد نیاز داریم و این موضوع تنها یک وظیفه اداری نیست، بلکه مسئولیتی علمی، اجتماعی و اخلاقی محسوب میشود.
وی با بیان اینکه اخلاق حرفهای نباید قربانی سرعت انتشار اطلاعات شود، اظهار کرد: در فعالیتهای ارتباطی نباید انسان، اخلاق، صداقت و مسئولیتپذیری به حاشیه رانده شود. شفافیت، پاسخگویی و صداقت سه اصلی هستند که امروز بیش از گذشته باید مورد توجه روابطعمومیها قرار گیرند. نباید اجازه دهیم سرعت تولید محتوا جای دقت را بگیرد یا جذابیت فناوری جای حقیقت را پر کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به گسترش هوش مصنوعی در حوزه ارتباطات اشاره و تصریح کرد: هوش مصنوعی ظرفیتهای قابل توجهی در مدیریت بحران، شخصیسازی ارتباطات، تحلیل دادهها و تصمیمسازی مدیریتی ایجاد کرده است، اما در کنار این فرصتها، مسئولیتهای مهمی نیز به همراه دارد. البته هوش مصنوعی نباید جایگزین قضاوت انسانی، اخلاق حرفهای و مسئولیت اجتماعی شود، بلکه باید در خدمت حقیقت قرار گیرد.
مدیرکل سازمان حفاظت محیطزیست آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: آینده ارتباطات، آینده رقابت انسان و فناوری نیست، بلکه آینده همکاری این دو با یکدیگر است و روابطعمومیها باید پیشگام این تحول باشند؛ زیرا مأموریت آنها تنها اطلاعرسانی نیست، بلکه فرهنگسازی، حفظ سرمایه اجتماعی و افزایش اعتماد عمومی نیز بر عهده آنان قرار دارد.
وی در ادامه سخنانش با اشاره به جایگاه محیطزیست در مطالبات عمومی جامعه، اظهار کرد: امروز بخش قابل توجهی از مطالبات اقشار مختلف جامعه، به مسائل محیطزیست مربوط میشود و روابطعمومیها باید بتوانند اقدامات دستگاههای اجرایی را بهگونهای برای مردم تبیین کنند که موجب اقناع و اعتمادسازی شود.
وی در پایان با اشاره به پیشینه تبریز در عرصههای فرهنگی و اجتماعی، افزود: تبریز همواره شهر آغازگرها بوده و از گذشته تاکنون در حوزه گفتوگو، مسئولیت اجتماعی و تحولات فرهنگی و اجتماعی نقشآفرینی کرده است. امیدواریم این کارگاه نیز آغازگر شکلگیری نسل جدیدی از روابطعمومیهای یادگیرنده، مشارکتجو، اعتمادساز و آیندهنگر باشد؛ روابطعمومیهایی که ضمن بهرهگیری از فناوریهای نوین، انسان و ارزشهای انسانی را در مرکز فعالیتهای خود قرار دهند.
محیطزیست یکی از مهمترین دغدغههای جامعه
در ادامه این نشست، مدیرکل روابطعمومی استانداری آذربایجان شرقی با اشاره به جایگاه محیطزیست در مطالبات اجتماعی، اظهار کرد: یکی از مهمترین پایههای رأی رئیسجمهور کنونی، طبقه متوسط جامعه بود و یکی از دغدغههای اصلی این قشر نیز مسائل محیطزیستی است.
اصغر زارعکهنمویی افزود: با در نظر گرفتن این مسئله، ما باید فعالیتهای خود را به گونهای برای مردم تبیین و ارائه کنیم که از اقدامات ما در زمینه این مهم، اقناع شوند. روابطعمومیها باید پاسخگوی مردمی باشند که به دولت اعتماد کردهاند و این اطمینان را در جامعه ایجاد کنند که مسئولان نسبت به مسائل محیطزیست حساس هستند. این اقناعسازی و اعتمادسازی، مسئولیت اصلی روابطعمومیهاست.
وی با بیان اینکه توسعه در همه جوامع، بهطور طبیعی آسیبهایی برای محیطزیست به همراه داشته است، گفت: ایران نیز بهعنوان کشوری در حال توسعه از این قاعده مستثنی نیست، اما حرکت به سمت توسعه سبز یا توسعه پایدار میتواند این آسیبها را به حداقل برساند.
وی ادامه داد: البته این مسئولیت فراتر از توان سازمان حفاظت محیطزیست است و برای حفاظت از محیطزیست در برابر پیامدهای توسعه، باید در سایر دستگاههای اجرایی نیز بازوهای مؤثر ایجاد کنیم و این ظرفیت را با رسانهها پیوند بزنیم تا رسانه بتواند در بزنگاههای مختلف به کمک محیطزیست بیاید؛ همانگونه که در موارد متعددی فعالیت گسترده رسانهها به نفع محیطزیست تمام شده است.
زارعکهنمویی با تأکید بر اینکه مخالفتی با توسعه وجود ندارد، اظهار کرد: توسعه یک ضرورت است، اما محیطزیست بر توسعه مقدم است و همه مدیران و مجموعههایی که در مسیر توسعه فعالیت میکنند باید حفظ محیطزیست را در اولویت تصمیمگیریهای خود قرار دهند.
وی همچنین گفت: طبقه متوسط جامعه نسبت به موضوعات کلان محیطزیستی حساسیت بالایی دارد، اما در حوزههایی مانند مصرف آب، برق و حتی الگوی مصرف روزمره هنوز به فرهنگسازی بیشتری نیاز داریم و روابطعمومیها باید در این زمینه برنامهریزی و فعالیت جدیتری داشته باشند. پیشنهاد میکنم کمیته مشترک حوزه محیطزیست و روابطعمومیها تشکیل شود تا مسائل مشترک این دو حوزه بهصورت مستمر بررسی، پیگیری و برای آنها برنامهریزی شود.
انتشار خبر، رویدادی که تنها در چند دقیقه انجام میپذیرد
مدیرکل دفتر روابطعمومی و امور رسانه سازمان حفاظت محیطزیست نیز با اشاره به تحولات حوزه ارتباطات و رسانه، گفت: روابطعمومی و روزنامهنگاری ارتباطی تنگاتنگ با یکدیگر دارند و سرعت انتشار اخبار در سالهای اخیر به شکل چشمگیری افزایش یافته است؛ بهگونهای که امروز انتشار خبر یک رویداد تنها چند دقیقه زمان میبرد.
مهران کرمی، با اشاره به تحول فناوریهای رسانهای افزود: با وجود گذشت حدود سه دهه از ورود ابزارهای چندرسانهای، هنوز استفاده دقیق و مؤثر از این ظرفیتها بهطور کامل محقق نشده است که نیاز است نگاهی ویژه به این حوزه و تاثیرات آن بر خبررسانی مفیدتر داشته باشیم.
وی همچنین با تأکید بر نقش فناوریهای نوین اظهار کرد: هوش مصنوعی باید بهعنوان ابزاری برای تسهیل فعالیتها مورد استفاده قرار گیرد و نباید جایگزین اندیشه، خلاقیت و توان تحلیل انسان شود.
شکاف میان آگاهی و رفتار، ریشه بحرانهای محیطزیستی است
در ادامه سرپرست مرکز آموزش سازمان حفاظت محیطزیست نیز با بیان اینکه ریشه بسیاری از بحرانهای محیطزیستی در شکاف میان آگاهی و رفتار نهفته است، گفت: روابطعمومیها باید از اطلاعرسانی صرف عبور کرده و با ایفای نقش آموزشی، به تغییر فرهنگ و تبدیل ارزشهای محیطزیستی به بخشی از هویت و سبک زندگی مردم کمک کنند.
محمد مدادی بیان کرد: امروز جامعه از نظر آگاهی نسبت به مسائل محیطزیستی فقیر نیست؛ از دانشآموزان تا مدیران و سیاستگذاران، همه میدانند برای حفاظت از محیطزیست چه اقداماتی باید انجام شود، اما این آگاهی هنوز به رفتار تبدیل نشده و همین شکاف، عامل اصلی بسیاری از چالشهای محیطزیستی در ایران و جهان است.
وی با اشاره به تجربههای جهانی در حوزه آموزش محیطزیست گفت: مطالعات و پژوهشهای بینالمللی نیز نشان میدهد که آموزشهای محیطزیستی زمانی موفق خواهند بود که علاوه بر انتقال اطلاعات، به ایجاد دغدغه، تغییر نگرش و در نهایت تغییر رفتار منجر شوند.
وی ادامه داد: آموزش محیطزیست چرخهای از آگاهی، دانش، بینش و رفتار است و اگر این زنجیره کامل نشود، آموزشها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. در این مسیر، امیدآفرینی نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا ناامیدی و بیتفاوتی، بزرگترین مانع مشارکت مردم در حفاظت از محیطزیست است.
مدادی با تأکید بر اینکه روابطعمومیها یکی از ارکان اصلی آموزش در سازمانها هستند، افزود: امروز نیازمند عبور از مرحله اطلاعرسانی به مرحله تغییر فرهنگ هستیم. اگر این اتفاق رخ ندهد، چرخه آموزش محیطزیست کامل نخواهد شد. روابطعمومیها باید ارزشهای محیطزیستی را به بخشی از هویت ملی، محلی و منطقهای تبدیل کنند و همچنین دغدغههای محیطزیستی را وارد زندگی روزمره و حتی زندگی دیجیتال مردم کنند.
وی با اشاره به نقش آموزشی تولیدات رسانهای روابطعمومیها گفت: هر خبر، گزارش یا اطلاعیهای که منتشر میشود، میتواند کارکرد آموزشی داشته باشد؛ چه معرفی یک گونه جدید، چه اطلاعرسانی درباره آتشسوزی و عوامل آن و چه انتشار خبر راهاندازی یک سامانه تصفیه پساب که میتواند امید به حل مشکلات محیطزیستی را در جامعه تقویت کند.
وی با بیان اینکه ارتباط میان آموزش و روابطعمومی باید ناگسستنی باشد، گفت: از ابتدای مسئولیت خود تلاش کردهام این دو حوزه بیش از گذشته در کنار یکدیگر قرار گیرند و معتقدم موفقیت در آموزش محیطزیست بدون همراهی روابطعمومیها امکانپذیر نیست. با گسترش مفهوم «روابطعمومی سبز» در بسیاری از کشورها، روابطعمومیها علاوه بر سبزسازی فعالیتهای خود، در تصمیمسازی برای سبز شدن عملکرد دستگاهها نیز نقش دارند و این رویکرد به یکی از محورهای مهم توسعه پایدار تبدیل شده است.
سرپرست مرکز آموزش سازمان حفاظت محیطزیست با تأکید بر اهمیت استفاده از «مخاطبان اثرگذار» در آموزشهای محیطزیستی گفت: سازمان حفاظت محیطزیست به تنهایی امکان آموزش همه جمعیت کشور را ندارد، به همین دلیل باید از ظرفیت گروههای اثرگذار استفاده کرد. در سال گذشته حدود ۱۰ هزار مدیر مدارس ابتدایی و هفت هزار مراقب سلامت آموزش دیدند تا آموزشهای محیطزیستی را در مدارس گسترش دهند و تاکنون بیش از ۵۷۰ هزار دانشآموز در طرح «محیطیار» ثبتنام کردهاند.
وی همچنین به همکاری با حوزههای علمیه اشاره کرد و گفت: ورود ائمه جمعه، جماعات و مبلغان دینی به موضوعاتی مانند صرفهجویی در مصرف انرژی، پرهیز از اسراف و حفاظت از محیطزیست، نشاندهنده ظرفیت بالای مخاطبان اثرگذار در فرهنگسازی است.
وی در پایان پیشنهاد کرد در سال مالی ۱۴۰۵، دورههای آموزشی «روابطعمومی سبز» برای روابطعمومی دستگاههای اجرایی در سطح ملی و استانی برگزار شود تا ضمن ارتقای فعالیتهای محیطزیستی خود، در تصمیمسازی مدیران برای اجرای سیاستهای سبز نیز نقشآفرینی کنند.
جوامع محلی، یکی از ارکان اصلی حفاظت محیطزیست
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اردبیل نیز در این نشست، مشارکت جوامع محلی را یکی از ارکان اصلی حفاظت از محیطزیست دانست و گفت: حفاظت از گونههای جانوری و زیستگاهها بدون همراهی مردم محلی امکانپذیر نیست و باید جوامع محلی را در این فرآیند شریک و همراه کرد.
کیومرث سفیدی اظهار کرد: حلقه مفقوده این مشارکت، اعتماد میان حاکمیت و مردم است و روابطعمومیها میتوانند با ایجاد ارتباطی شفاف، صادقانه و پاسخگو، زمینه شکلگیری این اعتماد دوطرفه را فراهم کنند.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه روابطعمومیها افزود: هرچه روابطعمومیها از حمایت و اختیارات بیشتری برخوردار باشند، میتوانند برنامههای مؤثرتری برای جلب مشارکت مردم و حفاظت از محیطزیست اجرا کنند.
به گزارش شهریارپرس/ سفیدی همچنین استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی در روابطعمومیها را ضروری دانست و گفت: از این فناوری میتوان در تحلیل محتوا، افکارسنجی، تحلیل دادهها و پشتیبانی از تصمیمگیری استفاده کرد، اما باید هوش مصنوعی را ابزاری در اختیار کارشناسان دانست، نه جایگزین تخصص، تجربه و قضاوت انسانی.
