«بادرشبی» محصول خوش‌عطرِ سهند 

به گزارش شهریارپرس/ بادرشبی که بومی مناطق مرکزی آسیا و اروپای شرقی به‌ ویژه حوزه مولداوی است، سال‌ها پیش در مسیر داد و ستدهای گیاهی، راه خود را به فلات ایران و مناطق کوهستانی آذربایجان باز کرد؛ منطقه‌ای که با اقلیم خنک خود، بستری ایده‌آل برای شکوفایی عطر این گیاه فراهم ساخت.

بادرشبی از تیره نعناعیان (Lamiaceae) است و آنچه این گیاه را در علم سیستماتیک متمایز می‌ کند، ساختار گل‌آذین سنبله‌مانند و ترکیبات اسانسی خاص آن است که در بوم‌شناسی، نوعی واکنش دفاعی گیاه در برابر شرایط اقلیمی محسوب می‌شود.

این گیاه خوشبو را می‌توان یک گیاه آرامش‌بخشِ سرشتی دانست و خواص دارویی آن از جمله اثرات ضداضطراب، بهبود عملکرد قلب و تقویت سیستم عصبی، همگی در شبکه پیچیده‌ای از فلاونوئیدها و ترپن‌ها نهفته است که در این گیاه با ظرافتی طبیعت‌شناسانه ترکیب شده‌اند.

بادرشبی از گیاهان معطری است که بخش‌های رویشی آن شامل برگ‌ها و ساقه‌های جوان دارای اسانس است که میزان اسانس آن با توجه به شرایط اقلیمی محل رویش، متفاوت بوده و بر اساس نظر کارشناسان حدود ۰.۶ تا ۰.۸ لیتر گزارش شده است.

این گیاه در مرحله گلدهی بیشترین میزان ماده مؤثره را دارد و اواخر مرحله گلدهی، زمانی که حدود یک‌ سوم گل‌ها سبز شده‌اند، زمان مناسبی برای برداشت محصول با هدف استخراج اسانس به شمار می‌رود.

بادرشبی در طب سنتی به عنوان گیاهی معطر و آرام‌بخش شناخته می‌شود و برای آن کاربردهایی در زمینه کمک به آرامش، خواب و بهبود عملکرد دستگاه گوارش ذکر شده است که این موارد مربوط به کاربردهای سنتی گیاه است و نباید جایگزین توصیه و درمان پزشکی شود.

جشنواره هشتم بادرشبی با رویکرد حفظ سنت های گذشته

با توجه به تولید سالانه یکهزار تن از این گیاه در شهرستان مراغه و دامنه های سهند، هشتمین جشنواره «بادرشبی» با هدف معرفی ظرفیت‌های کشاورزی، فرهنگی و گردشگری این منطقه در بوستان یادگاران حاشیه صوفی‌چای آغاز شده است و تا ۶ شهریور ماه ادامه خواهد داشت.

معاون فرهنگی، اجتماعی و گردشگری شهرداری مراغه با بیان اینکه برگزاری این رویداد فرصتی ارزشمند برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، کشاورزی و گردشگری شهر تاریخی مراغه است، گفت: پیش‌بینی می‌شود ارتباط مطلوبی میان شهروندان، تولیدکنندگان و گردشگران ایجاد کند.

صغر جعفری افزود: مراغه با برخورداری از ظرفیت‌های متنوع تاریخی، فرهنگی، طبیعی و کشاورزی یکی از شهرستان‌های مهم گردشگری آذربایجان‌شرقی به شمار می‌رود و برگزاری جشنواره‌های محصول‌محور می‌تواند نقش مؤثری در معرفی این ظرفیت‌ها و تقویت گردشگری رویدادمحور داشته باشد.

وی اظهار کرد: طی برگزاری جشنواره ملی بادرشبی مراغه ظرفیت‌های مرتبط با تولید، فرآوری و محصولات این گیاه به شهروندان و گردشگران معرفی خواهد شد.

جعفری با اشاره به اینکه این جشنواره رویکرد حفظ سنت‌های قدیمی دارد، یادآور شد: معرفی نحوه عرق گیری گیاه بادرشبی و حمایت از فعالان تولید عرقیات گیاهی در این جشنواره دنبال می شود.

وی افزود: همزمان با این جشنواره، عرق بادرشبی در محل تهیه و برای شهروندان عرضه می شود.

رواج تهیه سنتی عرق بادرشبی

در حال حاضر تهیه عرقیجات از گیاه بادرشبی به یکی از مشاغل خانگی بانوان مراغه ای تبدیل شده است که با فرآوری آن ضمن درآمدزایی برای خانوارها، زمینه های لازم برای پیوند طبیعت با سبد غذایی مردم ایجاد می شود.

تهیه سنتی عرق بادرشبی، بیش از آنکه یک فرآیند صنعتی باشد، یک آیینِ شاعرانه است که در این پروسه باید گیاه را در اوج تازگی و پیش از آنکه آفتابِ ظهر، عطرهای لطیفش را تبخیر کند، برداشت کرد.

یکی از بانوان فعال در این رشته و کارشناس گیاه شناسی در تشریح نحوه تقطیر سنتی گیاه فوق، می گوید: در فرآیند عرق‌گیری که در منازل انجام می‌شود، ما از روش تقطیر با بخار آب در دیگ‌های مسی استفاده می‌کنیم.

خانم عنصری ادامه می دهد: در این روش مولکول‌های معطر و ترکیبات دارویی گیاه با کمترین میزان تنش حرارتی جدا می‌شوند و در تمام طولِ تقطیر تلاش می‌ شود تا جانِ گیاه که همان عطرِ اصیل و اثرات درمانی آن است، در عرق نهایی حفظ شود.

وی با بیان اینکه بادرشبی برای مردم منطقه آذربایجان به‌ ویژه در روزهای گرم تابستان حکم یک داروی شفابخش برای رفع خستگی‌های روحی و جسمی را دارد. معتقد است که بازگشت به این گیاهان دارویی در واقع بازگشت به تعادل بوم‌شناختی است که در دنیای مدرن به فراموشی سپرده شده است.