قلب نوجوانان با شنیده شدن آرام میگیرد
قلب نوجوانان با شنیده شدن آرام میگیرد
مهمترین مسئله این است که والدین خود دچار نگاه تکبعدی نباشند و بتوانند کودکان و نوجوانان را از این بحران دور کنند.
آذربایجان شرقی /شهریارپرس- نوجوانی یکی از حساسترین و سرنوشتسازترین دورههای زندگی هر انسان است، دورانی که فرزند دیروز، دیگر آن کودک مطیع و وابسته نیست و در جستوجوی هویت، استقلال و جایگاه خود در جهان قدم برمیدارد. بسیاری از رفتارهایی که از نگاه والدین لجبازی، پرخاشگری یا فاصله گرفتن تلقی میشود، در واقع تلاشی طبیعی برای رشد، تجربه کردن و شناخته شدن است.
در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر چیز میتواند رابطه میان والدین و نوجوان را حفظ و تقویت کند، نه سختگیریهای بیپایان و نه نصیحتهای تکراری، بلکه گفتوگویی آمیخته با احترام، همدلی و اعتماد است.
نوجوان بیش از آنکه به شنیدن دستور نیاز داشته باشد، میخواهد احساس کند دیده میشود، حرفش ارزش دارد و خانواده، امنترین پناهگاه اوست. اگر والدین زبان این دوران را بشناسند و به جای قضاوت، شنیدن را انتخاب کنند، بسیاری از چالشهای این مسیر به فرصتی برای ساختن رابطهای عمیق، صمیمانه و ماندگار تبدیل خواهد شد، رابطهای که نهتنها نوجوان را برای عبور از پیچوخمهای این دوره آماده میکند، بلکه پایههای اعتماد و همراهی را برای تمام سالهای آینده زندگی او استوار میسازد.
نوجوانی دوره هویتیابی، طوفان هیجانات و نیاز به احترام و همراهی خانواده است
یک روانشناس در گفتوگو با شهریارپرس/ با بیان اینکه دوره نوجوانی یکی از حساسترین و زیباترین مقاطع زندگی است، گفت: نوجوانی از معدود دورههای بینراهی زندگی به شمار میرود که فرد ناگزیر است به طور همزمان ویژگیهای دوران کودکی و بزرگسالی را تجربه کند.
پرویز کریمیثانی اظهار کرد: والدین باید بدانند که فرزندانشان در این دوره گاه کودک و گاه نوجوان هستند و لازم است نگاه و شیوه برخورد آنها با این دو وضعیت متفاوت باشد. نوجوانان در عین اینکه تمایل دارند مستقل باشند، همچنان به خانواده وابسته هستند و دوست دارند نظرات و دیدگاههایشان مورد توجه قرار گیرد. اگر خانوادهها به این موضوع توجه نکنند، پیامدهای جبرانناپذیری به همراه خواهد داشت.
این روانشناس با بیان اینکه نوجوانان در این دوره ممکن است ناراحت و عصبی شوند و همزمان به دنبال پیشرفت و شناخته شدن باشند، گفت: در دوران نوجوانی به دلیل رشد جسمانی و ترشح انواع هورمونها، گرایش به پرخوری نیز افزایش پیدا میکند و نوجوانانی که دچار افسردگی و عصبانیت هستند، ممکن است به پراشتهایی عصبی مبتلا شوند.
هویتیابی در دوره نوجوانی شکل میگیرد
کریمیثانی با تأکید بر اینکه هویتیابی در دوره نوجوانی شکل میگیرد، اظهار کرد: نوجوانان در این مقطع میخواهند ثابت کنند که «من هم وجود دارم». اگر بستر مناسب برای آنها فراهم شود، فرآیند هویتیابی به شکل صحیح و مطلوب اتفاق خواهد افتاد.
وی با بیان اینکه امروزه نوجوانان به تدریج به سمت تکقطبی شدن حرکت میکنند، خاطرنشان کرد: در این دوره تا حدودی فردگرایی طبیعی است، اما افراط در آن غیرمعمول محسوب میشود. برخی از نوجوانان از صبح تا شب تنها به درس خواندن مشغول هستند و برخی دیگر درس را به طور کامل رها کرده و وابستگی زیادی به تلفن همراه پیدا کردهاند.
این روانشناس ادامه داد: مهمترین مسئله این است که والدین خود دچار نگاه تکبعدی نباشند و بتوانند کودکان و نوجوانان را از این بحران دور کنند.
وی با اشاره به راهکارهای مدیریت این وضعیت، افزود: در شرایط کنونی جامعه، حفظ آرامش باید مورد تأکید جدی قرار گیرد، زیرا آرامش در خانواده یکی از ارکان اساسی پیشرفت، سلامت روان و شادابی اعضای خانواده است.
کریمیثانی یادآور شد: دوره نوجوانی، دوره طوفان و طغیان هیجانات است و والدین باید در زمان مناسب و با ادبیات مناسب درباره مسائل مختلف با فرزندان خود گفتوگو کنند.
وی عنوان کرد: برای اینکه نوجوانان به صورت تکبعدی تربیت نشوند، ساختار خانواده نیز باید از تکبعدی بودن خارج شود. برای مثال، خانوادهها باید به این موضوع توجه کنند که اوقات فراغت خود را چگونه سپری میکنند.
این روانشناس، اصل دوم را تکریم و احترام دانست و افزود: در این دوره لازم است والدین با نوجوانان به خوبی گفتوگو کنند، به آنها احترام بگذارند و نظرشان را جویا شوند.
دوستی و صمیمیت با فعالیت مشترک بین والدین و فرزندان شکل میگیرد
کریمیثانی با اشاره به اصل سوم، یعنی انجام فعالیتهای مشترک با نوجوانان، ادامه داد: خانوادهها باید هر هفته، متناسب با امکانات خود، زمانی را به انجام فعالیت مشترک با فرزندان اختصاص دهند، زیرا این فعالیتها زمینهساز شکلگیری دوستی و صمیمیت میان والدین و فرزندان است. در غیر این صورت، فرزند ممکن است پدر و مادر خود را صرفاً والدین زیستی بداند.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت حس مسئولیتپذیری در فرزندان، گفت: هرچه تکریم، احترام و صمیمیت میان والدین و فرزندان بیشتر باشد، نوجوانان نیز این رفتارها را میآموزند و از تکبعدی شدن فاصله میگیرند.
خانواده نقش کلیدی در تعمیق فرهنگ و هدایت نوجوانان دارد
یک جامعهشناس در گفتوگو با شهریارپرس/ با بیان اینکه فرهنگ حاصل تمام دستاوردهایی است که بشر از ابتدای زندگی اجتماعی خود ایجاد کرده و تاکنون مورد استفاده قرار داده است، گفت: خانواده در کنار رسانه، یکی از مهمترین عوامل توسعه و تعمیق فرهنگ در جامعه به شمار میرود.
رقیه تمیز با اشاره به ابزارهای توسعه فرهنگ در جوامع، اظهار کرد: رسانه یکی از ابزارهای مهم توسعه فرهنگی است، اما خانواده از عواملی است که میتواند در تعبیه و نهادینه شدن هرچه بهتر فرهنگ در جامعه نقش مؤثری ایفا کند.
وی با اشاره به استقبال برخی نوجوانان از فرهنگ کرهای، افزود: موج کرهای در میان نوجوانان شکل گرفته و بسیاری از آنها به هنرمندان این کشور علاقهمند شدهاند و تمایل دارند از نحوه رفتار، پوشش و شیوه صحبت کردن آنها الگوبرداری کنند. این الگوپذیری برای آن کشور پیامدهای مثبتی به همراه دارد و موجب گسترش نفوذ و طرفداران فرهنگ آن میشود.
این جامعهشناس با بیان اینکه در گسترش ابعاد فرهنگی کوتاهی کردهایم، تصریح کرد: در فرآیند انتقال فرهنگ، ابتدا باید بُعد غیرمادی فرهنگ وارد شود و پس از آن بُعد مادی آن مورد توجه قرار گیرد.
تمیز در توضیح این موضوع گفت: برای مثال، زمانی که لباسی خریداری میکنیم، ابتدا باید شیوه استفاده و نگهداری و شستوشوی آن را بدانیم و سپس از آن استفاده کنیم. همچنین خانوادهها زمانی که انیمیشن یا فیلمی را برای فرزندان خود تهیه میکنند، باید نسبت به سواد استفاده از آن و هدف از تماشای آن آگاهی داشته باشند و پس از آن به نوجوانان اجازه تماشا بدهند.
وی با بیان اینکه در حوزه آموزش ضعفهایی وجود دارد، یادآور شد: در نظام آموزشی این باور وجود دارد که «ببینیم و یاد بگیریم»، در حالی که این نگاه بیش از حد بر حوزه رسمی آموزش غلبه کرده است.
این جامعهشناس با اشاره به اینکه والدین برای حوزه رسمی آموزش برنامهریزی مشخصی ندارند، گفت: همانگونه که از مصرف غذای مسموم پرهیز میکنیم، باید به همان اندازه نسبت به افکاری که وارد ذهن فرزندانمان میشود نیز حساس و نگران باشیم.
تمیز خاطرنشان کرد: کاهش میزان ازدواج و افزایش طلاق، تا حدی ناشی از نبود حد و مرز و به تعبیر دیگر، نبود نوعی «ضدعفونیکننده» در خانوادههاست.
وی با تأکید بر اهمیت دوره نوجوانی در شکلگیری هویت فرهنگی، اظهار کرد: میزان یادگیری در دوره نوجوانی بسیار سریع است و آنچه در این دوره آموخته میشود، به سختی فراموش خواهد شد.
این جامعهشناس ادامه داد: نوجوانان گاهی علاقهمند هستند اطلاعات بیشتر و بهتری درباره فرهنگ کشورمان کسب کنند، اما متأسفانه والدین برای این موضوع برنامهریزی ندارند و تعیین حد و مرز را نادیده میگیرند.
تمیز با اشاره به تغییر ذائقه غذایی نوجوانان گفت: در فرهنگ ایرانی غذاهای اصیل، سالم و مقوی وجود دارد، اما بسیاری از نوجوانان به فستفود علاقه دارند، زیرا والدین ذائقه آنها را به سمت این نوع غذاها سوق دادهاند.
وی تأکید کرد: تغییرات فرهنگی از گامهای کوچک آغاز میشود و گاهی بدون آنکه متوجه باشیم، ناگهان با نسلی مواجه میشویم که به فرهنگ کشورهای دیگر، از جمله فرهنگ کرهای، گرایش پیدا کرده است.
