مالاریا در آذربایجان شرقی کنترل شده، اما خطر ورود موارد جدید وجود دارد

سیمین خیاط‌زاده در گفت‌وگو با شهریارپرس/به مناسبت هفته ملی حذف مالاریا با اشاره به کنترل بیماری مالاریا در آذربایجان شرقی، گفت: با ارتقای نظام بهداشت و اجرای برنامه‌های مراقبتی، این بیماری در مناطقی از استان که آب‌وهوای گرم و معتدل داشتند، از جمله شهرستان‌های خداآفرین، کلیبر، هوراند و بخش‌هایی از جلفا تحت کنترل قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه علت پرداختن دوباره به موضوع مالاریا، وجود خطر موارد وارداتی است، ادامه داد: هنوز در مناطق جنوبی کشور، به‌ویژه مناطق همجوار با کشورهای افغانستان و پاکستان، این بیماری به مرحله کنترل کامل نرسیده است. بنابراین افرادی که به این مناطق سفر می‌کنند، ممکن است به بیماری مبتلا شده و پس از بازگشت، زمینه انتقال آن را فراهم کنند.

وی تصریح کرد: از آنجا که پشه ناقل مالاریا در برخی مناطق استان وجود دارد، اگر این پشه فرد مبتلا را نیش بزند، آلوده شده و می‌تواند بیماری را به افراد دیگر، حتی کسانی که هیچ سفری نداشته‌اند، منتقل کند. به همین دلیل شناخت علائم بیماری، آگاهی از نحوه انتقال و رعایت راه‌های پیشگیری می‌تواند از بروز موارد جدید جلوگیری کند.

خیاط‌زاده درباره عامل انتقال بیماری گفت: عامل انتقال مالاریا نوعی پشه به نام «آنوفل» است که در محل‌های دارای آب‌های راکد و آب‌مانده زندگی و تخم‌گذاری می‌کند. بنابراین اگر بتوان از ایجاد یا باقی ماندن آب‌های راکد، برکه‌ها و محل‌های تجمع آب جلوگیری کرد، جمعیت این پشه کاهش یافته و در نتیجه احتمال انتقال بیماری نیز کمتر خواهد شد.

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به علائم بیماری اظهار کرد: اگر فردی توسط پشه آلوده گزیده شود، مهم‌ترین علامتی که باید به آن توجه کند، تب است. تب مالاریا معمولاً به‌صورت متناوب بروز می‌کند، ابتدا با لرز بسیار شدید آغاز می‌شود، سپس تب بالا ایجاد شده و پس از آن تعریق شدید به‌گونه‌ای که لباس فرد کاملاً خیس می‌شود، رخ می‌دهد. این علائم ممکن است متوقف شده و دوباره به‌صورت دوره‌ای تکرار شوند.

وی افزود: فاصله زمانی تب‌ها بسته به نوع عامل ایجادکننده مالاریا متفاوت است و ممکن است روزانه یا هر چند روز یک‌بار تکرار شود. با پیشرفت بیماری نیز فاصله بین حملات تب کاهش پیدا می‌کند.

خیاط‌زاده ادامه داد: علاوه بر تب، لرز و تعریق، سردردهای شدید، دردهای عضلانی و در برخی موارد تهوع نیز از دیگر علائم بیماری هستند.

وی تأکید کرد: افرادی که در شهرستان‌های کلیبر، خداآفرین، هوراند، جلفا و سایر مناطق مستعد حضور دارند یا به مناطق جنوبی کشور سفر کرده و بازگشته‌اند، در صورت مشاهده چنین علائمی باید در سریع‌ترین زمان ممکن به مراکز بهداشتی مراجعه کرده و سابقه سفر خود را اعلام کنند تا بررسی لازم از نظر ابتلا به مالاریا انجام شود.

وی خاطرنشان کرد: برخی افراد به دلیل نوع شغل خود بیشتر در معرض خطر قرار دارند،‌ از جمله رانندگان، نیروهای نظامی و ارتشی، سربازان، کارگران ساختمانی و افرادی که به‌صورت مداوم برای کار به مناطق جنوبی کشور رفت‌وآمد می‌کنند. این افراد در صورت بروز علائم باید حتماً تحت بررسی قرار گیرند.

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به راه‌های پیشگیری گفت: از آنجا که پشه آنوفل بیشتر در شب فعالیت می‌کند، بهترین راه پیشگیری استفاده از پشه‌بند هنگام استراحت در فضای باز است. همچنین در منازل باید پنجره‌ها و درهای باز با توری محافظ پوشانده شوند تا از ورود پشه جلوگیری شود.

وی افزود: استفاده از فرآورده‌های دورکننده حشرات که به‌صورت اسپری یا کرم در داروخانه‌ها عرضه می‌شوند، به‌ویژه برای افرادی که به مناطق جنوبی سفر می‌کنند، توصیه می‌شود. پوشیدن لباس‌های آزاد، راحت و ترجیحاً با رنگ روشن نیز می‌تواند احتمال گزش را کاهش دهد.

خیاط‌زاده با تأکید بر نقش مردم در کاهش جمعیت پشه‌ها گفت: یکی دیگر از راه‌های مؤثر پیشگیری، از بین بردن آب‌های راکد و زهکشی محل‌هایی است که آب در آنها جمع می‌شود تا شرایط برای رشد و تکثیر پشه‌ها فراهم نباشد.

وی درباره روند تشخیص و درمان بیماری نیز اظهار کرد: در مناطق روستایی، خانه‌های بهداشت و در مناطق شهری، مراکز خدمات جامع سلامت آماده ارائه خدمات هستند. با مراجعه افراد و تهیه یک لام خون محیطی و ارسال آن به آزمایشگاه، تشخیص بیماری به‌راحتی امکان‌پذیر است.

وی افزود: در صورت تشخیص ابتلا به مالاریا، تمامی خدمات درمانی و داروهای مورد نیاز از طریق نظام بهداشتی کشور به‌صورت رایگان در اختیار بیماران قرار می‌گیرد.

مدیر گروه پیشگیری از بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز تأکید کرد: افراد نباید به دلیل نگرانی یا ترس از بیماری، از مراجعه به مراکز بهداشتی خودداری کنند. کافی است در صورت بروز تب و داشتن سابقه سفر به مناطق آلوده، این موضوع را به کارکنان نظام سلامت اطلاع دهند تا اقدامات تشخیصی و درمانی لازم در کوتاه‌ترین زمان انجام شود.